نيست ، فقط براى حفظ وضع موجود نيست . نظام طبيعت و نظام ماده نظام تكاملى است ؛ يعنى هر مرحله‌اى را كه پشت سر بگذاريم به يك مرحلهء بالاتر مىرسيم . اين است كه تلاش ما يك تلاش خوش بينانه و يك تلاشى است مثل تلاش كسانى كه از كوه بالا مىروند كه هرچه بالا مىروند ، هر قدم كه برمىدارند بر نشاطشان افزوده مىشود . بنابراين به اين تعبير ، رونده فانى است ولى راه باقى است . پس باز هم پوچى گرايى [ نيست . ] حال شما مىگوييد « تكامل » چگونه پيدا مىشود ؟ صرف حركت كه تكامل نيست . آيا اگر كسى از اين سر اتاق برود به آن سر اتاق ، در جهتى تكامل پيدا كرده ؟ نه . پس اين تكامل از كجا پيدا مىشود ؟ اينجا آمده‌اند اين تكامل را ابتدا با فلسفهء داروين ولى بيشتر با همان فلسفهء خود هگل [ توجيه كرده‌اند ] و مخصوصاً توجيهى در ميان نئوداروينيست‌ها براى تكامل پيدا شد . هگل خودش يك حرفى دارد و آن اين است كه طبيعت - يعنى جهان ، هستى ، حالا هرچه مىخواهيد اسمش را بگذاريد - اين‌طور است كه در سير ديالكتيكى خود هميشه از كميت به كيفيت گذر مىكند ؛ يعنى اين سير ديالكتيكى ، اين حركتِ ناشى از تضاد هميشه يكنواخت نيست ، اول به صورت يكنواختْ تدريجى بالا مىرود ، بعد به يك مرحله‌اى كه مىرسد ديگر آن سير تدريجى تبديل مىشود به يك تغيير دفعى كه از آن چنين تعبير مىشود : « كميت تبديل به كيفيت شد » . مثالهايى براى تبديل كميت به كيفيت : 1 . تبديل آب به بخار همان مثال معروفى كه انگلس و ديگران هم ذكر مىكنند ، خود هگل ذكر كرده ، كه اغلب همين مثال را ذكر مىكنند . مىگويد ما اگر آب را حرارت بدهيم ، ابتدا كه حرارت مىدهيم اندكى حرارت پيدا مىكند كه وقتى ميزان الحراره بگذاريم مثلًا مىگوييم يك درجه حرارت ، نيم درجه حرارت ، يك دهم درجه حرارت ، ولى بيشتر حرارت مىدهيم ، باز درجه حرارت بالا مىرود ؛ 20 درجه ، 50 درجه ، 90 درجه ، 99 درجه ؛ ولى اين تغيير كمّى است ، كميت يعنى عدد بالا مىرود ، عددى كه در واقع نشان دهندهء يك كميت اتصالى است . دائماً كميت بالا مىرود ، سير صعودى مىكند . ولى باز هم آب است و درجهء حرارت بالا رفته . آب ، آب است ؛ كميتِ حرارتش تغيير كرده . همين كه از درجهء 99 يك قدم آنطرف‌تر گذاشت ، قدم به درجهء صدم گذاشت ، يك مرتبه آب تبديل مىشود به بخار ؛ ديگر اين آب نيست ؛ يعنى ماهيت عوض مىشود . سماورى كه ما روشن كرده‌ايم اول آب آن گرم مىشود و گرم مىشود ، يك مرتبه مىبينيد به جوش آمد يعنى تبديل شد به بخار . پس اين است كه تغييرات كمّى تدريجاً تبديل به تغيير كيفى مىشود . مثل اين كه در قديم مىگفتند فواره كه بلند مىشود ، به تدريج بلند مىشود و بلند مىشود ، ولى به يك درجه كه رسيد يك مرتبه سرنگون